Aby odpowiedzieć na to pytanie, musimy najpierw przyjrzeć się skiwojownikowi w jego naturalnym otoczeniu, czyli na stoku. Czym wyróżnia się skiwojownik i skiamazonka spośród narciarskiej tłuszczy? Otóż co najmniej dwoma rzeczami. Po pierwsze ubiorem, co już na pierwszy rzut oka pozwala odróżnić skiwojownika od kapelucha, jednak to nie jest tematem naszych dzisiejszych rozważań. Po drugie jest to ZACHOWANIE. Młodzi skiwojownicy, podobnie jak małe lwiątka i tygrysy, które gryzą się po grzbietach i tarzają w trawie, także zaczynają od niewinnych zabaw, by później stać się bezlitosnymi drapieżnikami. Aby poznać sekret skuteczności skiwojowników i skiamazonek musimy zatem przyjrzeć się bliżej ich zabawom, które sprawiają, że są oni czujni, silni i sprytni. Oto najbardziej znane z nich:

1. 1. Obalenie.

Zabawa w obalenie jest chyba najbardziej rozpowszechnioną ze skizabaw. Znana jest ona we wszystkich skiobszarach na świecie, w wielu różnych wariantach, jak np.:

• Obalenie klasyczne – skiwojownik z zaskoczenia popycha drugiego i obala go. Mimo, że pozornie jest to najprostsza z odmian, już bardzo młody skiwojownik uczy się czujności oraz odruchowo ustawia w pozycji wręcz uniemożliwiającej wykonanie na nim klasycznego obalenia.
• Obalenie w grupie – ten wariant obalenia uczy skiwojowników współpracy, może polegać zarówno na zmasowanym ataku na wybraną ofiarę, jak i na cichej współpracy dwóch tylko skiwojowników. Najczęściej obserwowaną odmianą obalenia w grupie jest tzw. obalenie przez kozła, polegające na tym, że jeden ze skiwojowników klęka (cichutko) za ofiarą, podczas gdy drugi podchodzi od frontu i udaje, że rozpoczyna skikonwersację. Następnie znienacka popycha niczego nie spodziewającą się ofiarę, która nie mogąc się cofnąć, potyka się o kozła i ląduje plecami na śniegu. Szczególna popularność tego wariantu wynika z efektowności upadku ofiary oraz dużej skuteczności metody. Przy okazji uczy ona młodych skiwojowników podstępu, dywersji i nieufności[1].
• Obalenie z kanapką – jest to popularne rozwinięcie gry w obalenie. Gdy któryś ze skiwojowników lub skiamazonek pozwoli się obalić reszta natychmiast rzuca się na niego, przygniatając go do ziemi ciężarem swoich ciał i sprzętu. To popularne rozwinięcie jest często koniecznością, ponieważ dla większości podrosłych już skiwojowników upadek na śnieg w wyniku obalenia jest równie mało dotkliwy, jak potrącenie 5-letniego dziecka w kolejce do wyciągu. Rozwinięcie obalenia o kanapkę gwarantuje ciągłą czujność nawet dorosłych osobników, ponieważ zwiększa konsekwencję z jakimi wiąże się przegrana w tej grze. Znane są przypadki połamania lub pęknięcia żeber, zniszczenia sprzętu elektronicznego, a także przypadkowego kopnięcia butem narciarskim w czerep.
• Inne warianty gry w obalenie – możliwości są wprost nieograniczone. Gra może być rozgrywana zarówno w miejscu o dużym nachyleniu, jak i na wypłaszczeniu, w zapiętych nartach lub bez nich, z użyciem kijów, z rozpędu, z wykorzystaniem stałych elementów otoczenia, itd… Dosyć popularne jest także obalenie poza trasę, szczególnie często spotykane, gdy wiąże się to z upadkiem ze stromego zbocza i koniecznością podejścia.

Podsumowując: Mnogość odmian zmusza młodych skiwojowników do ciągłej czujności, niezależnie od okoliczności, uczy ich również współpracy, podstępu, dywersji. Dodatkową zaletą jest przyzwyczajenie skiwojownika do upadków i bólu, co zabija w nim strach, oraz sprawia, że staje się on rasowym drapieżnikiem.

1. 2. Inne zabawy na stoku.

Zmęczeni grą w obalanie skiwojownicy i skiamazonki często wymyślają nowe sposoby doskonalenia skiumiejętności. W ciągu ostatnich lat udało nam się zaobserwować kilka innych, takich jak:

• Pozbawienie sprzętu – jak wiadomo, skiwojownik bez nart (kijów) jest jak tygrys bez zębów (pazurów). Zabawa polega na zabraniu ofierze części ekwipunku i wyrzuceniu, bądź wywiezieniu go na rozsądną odległość. Może to być zrobione w czasie rozgrzewki przed startem, podczas niezobowiązującej skipogawędki lub nawet w trakcie jazdy (tutaj w grę wchodzi raczej pozbawienie kija). Dla ofiary przegrana oznacza konieczność udania się po wyrzucony sprzęt na oczach wszystkich (młody skiwojownik szybko uczy się, że należy w tym momencie zabrać ze sobą resztę sprzętu…). Gra ta, oprócz czujności uczy także szybkości działania. Wpaja ona także początkującym skiwojownikom szacunek do nart (szczególnie gdy zmuszeni są oni przemieszczać się na piechotę).
• Wypięcie (komuś) wiązań – zwykle następuje na stoku, przed startem lub na wyciągu, czyli w sytuacji, w której powoduje niegroźny upadek. Znany jest przypadek, gdy pewna skiamazonka z pucharu świata, obdarzając swoich skikolegów nadmiernym zaufaniem sama padła ofiarą tej zabawy (podczas zawodów PŚ:D). Oprócz (tradycyjnie już) czujności, gra ta uczy również młodych adeptów szczegółów budowy różnego typu wiązań.
• Obsypanie śniegiem – skiwojownik jak wiele drapieżników, często przemieszcza się w watahach. Niestety jazda równoległa w grupie jest nie tylko niepraktyczna, ale także niebezpieczna. Z tego powodu ktoś musi zjechać pierwszy. Ta właśnie osoba staje się zazwyczaj ofiarą opisywanej zabawy, która polega na gwałtownym hamowaniu nad taką osobą i w rezultacie obsypaniu jej śnieżnym pyłem. Gra ta jest stosunkowo niebezpieczna, ponieważ błędnie wykonany manewr hamowania może skończyć się nieumyślnym obaleniem oraz uszkodzeniem ofiary i sprzętu. Choć trzeba dodać, że dzięki tym niebezpieczeństwom młodzi skiwojownicy bardzo wcześnie uczą się efektownie i skutecznie hamować (co jest przydatne np. na mecie), a także rozpoznawać rodzaj podłoża oraz nabierają nawyku zatrzymywania się w osłoniętych miejscach, co zwiększa przeżywalność, gdyż chroni również przed kapeluchami i parapetami.

Ponieważ nawet dorosły skiwojownik i dojrzała skiamazonka mogą mieć trudności z dogonieniem i upolowaniem dzika w lesie, czasem zmuszeni oni są spędzać czas z dala od śniegu (choć zwykle tylko tyle, by się pożywić i odpocząć). Dla młodych skiwojowników także ten czas jest okresem skisocjalizacji. Poniżej postaramy się przybliżyć kilka najbardziej znanych skizabaw pozastokowych.

1. Zaskoczenie we śnie – zabawa ta uczy cierpliwości, planowania i pracy w grupie (oraz oczywiście czujności). Gdy już uda się podejść śpiącego osobnika można z nim uczynić w zasadzie wszystko, z naszych obserwacji wynika, że najczęściej przegrany w tej grze naraża się na skrępowanie power-tejpem, ogolenie nóg, przedramion i głowy (części lub całej) oraz na pomazanie twarzy markerem[2]. Gra ta oprócz wspomnianych funkcji uczy również tak oczywistych (dla dorosłego skiwojownika i dojrzałej skiamazonki) czynności jak zamykanie pokoju na noc, usypianie z otwartymi oczami, budzenie się na najlżejszy szmer oraz zniechęca do nadużywania alkoholu. Z podań i legend przekazywanych ustnie przez najstarszych skiwojowników wynika, że właśnie ten ostatni powód mógł być praprzyczyną powstania omawianej zabawy.
2. Gry słowne i stymulacja intelektualna – ta kategoria zabaw ćwicząca pozornie niepotrzebne skiwojownikowi cechy jest jedną z bardziej zróżnicowanych. W zasadzie nie sposób jej kompletnie opisać, ponieważ przejawia się ona w tak różnych sytuacjach jak:

• dyskusje o maszynach sterujących, fizyce materiałów, programowaniu, czy literaturze XX wieku,
• burze mózgów (np. dotyczące nowych zabaw),
• gry w stolice, waluty, czy zwierzęta świata,
• obliczanie prawdopodobieństwa codziennych zdarzeń i optymalizacja zachowań,
• wyprowadzanie wzorów na powtarzalne sytuacje.
• I wiele innych…

Niech jednak nikt nie ulegnie wrażeniu, że gry te są stratą czasu, jak dowodzi to badanie, wśród skiwojowników nic nie jest przypadkowe. Większość skiwojowników i skiamazonek musi na część sezonu opuścić wymarłe tereny łowieckie, ze względu na brak śniegu i zająć się zbieraniem funduszy na kolejny sezon. Rzutuje to np. na czas spędzony na treningu oraz możliwość ulepszenia sprzętu w kolejnym sezonie.

1. Robienie przysiadów – nie ulega wątpliwości, że siła ud ma decydujące znaczenie dla sukcesu skiwojownika i skiamazonki. Z tego powodu robienie przysiadów jest nie tylko przyjemnością, ale również koniecznością. W każdej rodzinie skiwojowników z pokolenia na pokolenie przekazywana jest tradycja robienia przysiadów, niektóre klany robią przysiady pełne, inne półprzysiady, różnią się one także między sobą szerokością rozstawiania stóp, kątem pomiędzy nimi, stosowanym obciążeniem, ilością powtórzeń w serii, itd. Pierwotnie robienie przysiadów zostało zidentyfikowane jako element, czysto treningowy, jednak ostatnie odkrycia zmieniły diametralnie nasz punkt widzenia. Okazało się bowiem, że najmłodsze pokolenia skiwojowników wykonują również przysiady na piłkach gimnastycznych, na linach rozpiętych między drzewami, na walcach z deską, podczas skakania na skakance, a nawet picia piwa. W tych momentach zazwyczaj zbierają się w grupach, wymieniają uwagami na temat techniki, sprzętu oraz treningu. Wśród skibadaczy jest to uważane za ostateczny dowód na prawdziwość tezy, że skiwojownicy świadomie trenują się poprzez zabawę.

Starczy na dziś (synek!), kolejna porcja analizy wkrótce…

[2] szczególnie często ofiara stygmatyzowana jest symbolem penis na czole, jednak na razie fenomen ten pozostaje niewyjaśniony.

\

Pogoda synek!

Wśród skiwojowników i skiamazonek dosyć powszechnie akceptowana jest teza o istnieniu silnego związku pomiędzy panującymi warunkami pogodowymi, a średnim dobowym spożyciem alkoholu na twarz (nie mylić z Głową) na ośrodku. Na co dzień ta prosta prawda przejawia się zazwyczaj w stwierdzeniach typu „ależ pada – chodźmy do baru”. My postanowiliśmy jednak przyjrzeć się sprawie bliżej i zbadać, czy rzeczywiście tak właśnie jest. Poniżej wykres przedstawiający w uproszczeniu rzeczoną zależność.

Jak można zaobserwować na wykresie, im gorsza jest przewidywana pogoda dnia następnego tym większe spożycie. Dodatkowo, linią przerywaną, zaznaczono granicę 5 piw (choć może to być inna liczba, dobrana indywidualnie), która odpowiada intuicyjnemu ubezpieczeniu, jakie czyni przezorny skiwojownik lub skiamazonka, w razie gdyby pogoda jednak mimo wszystko była „zła”. Zaobserwowane na ośrodku zachowania zdają się potwierdzać prawdziwość tezy, gdyż praktycznie przez cały okres wyjazdu obserwowane były zarówno trudne warunki pogodowe, jak i wysoki poziom spożycia. Tylko jednego dnia pogoda była ski. Co ciekawe, zaobserwowano wtedy zjawisko nieświadomej antycypacji przełamania trendu. Niestety zdarzyły się również fatalne w skutkach pomyłki w ocenie pogody tego akurat dnia…

Forma synek!

Wymieniając się uwagami na temat przedsezonowego przygotowania, cyklu treningowego, suplementacji, itp., bardzo często zastanawialiśmy się, w którym dniu pierwszego w sezonie wyjazdu skiwojownik lub skiamazonka osiąga szczytową formę. Innymi słowy, którego dnia człowiek już się rozjeździ, ale jeszcze nie zajeździ (i czy to w ogóle jest możliwe). Niestety ze względu na trudne warunki pogodowe (wysoka zawartość śniegu w powietrzu, szkwalisty wiatr z kawałkami lodu, fest dziura po 2 przejazdach) nie dane nam było sprawdzić doświadczalnie tej hipotezy, gdyż trening był niereprezentatywny. Niezrażeni tym przenieśliśmy swoją skiciekawość na inne zagadnienia, czego efektem jest pomiar innego rodzaju formy przy uciążliwych warunkach pogodowych. Zebrane obserwacje przedstawione są na poniższym wykresie (wyjątkowo nie dotyczą one skiamazonek).

Jak widać, szczytowa forma objawiła się w tym przypadku w czwartek. Bardzo możliwe, że jest to związane z faktem, że na ten dzień przypadał ostatni nocleg w hotelu, co mogło zaowocować dodatkową mobilizacją w badanej grupie. Mimo to wydaje się prawdopodobne, że zauważalny w całym okresie rosnący trend jest prawdziwy i w przypadku dłuższego wyjazdu maksimum uległoby przesunięciu w kierunku końca wyjazdu. Trzeba jednak pamiętać, że obserwacja ta odnosi się tylko do dłuższych okresów bryndzy, gdyż każdy szanujący się skiwojownik i skiamazonka dużo bardziej ceni sobie porządny trening i dobre, sportowe samopoczucie, niż alkohol.

Entropia synek!

W zaistniałych i podkreślmy to trudnych warunkach zaobserwowano także nadzwyczajne nasilenie się zjawiska entropii, objawiające się w przyspieszonym tempie powstawania tzw. skinieporządku (ew. skisyfu, skiburdlu). Zjawisko to wydaje się być pozytywnie skorelowane ze stale zwiększającą się pojemnością i tolerancją skiwojowników i skiamazonek na napoje wyskokowe. Na wykresie przedstawiono skumulowaną entropię zaobserwowaną podczas wyjazdu w autokarze i w pokoju służącym za tzw. „skipartyroom”.

Na powyższym wykresie wyraźnie wyróżniają się trzy punkty przecięcia z osią czasu, odpowiadające stanowi zastanego porządku. Są one reprezentacją odpowiednio momentu przyjazdu do hotelu (czystego), zakończenia pobytu/rozpoczęcia powrotu autokarem oraz zakończenia podróży w Gliwicach (porządek synek!). Każdego dnia pobytu następował również okresowy spadek entropii, wynikający z konieczności powierzchownego przynajmniej posprzątania celem spożycia obiadu lub przedostania się z jednego końca pomieszczenia na drugi. Mimo tego wyraźnie zarysowuje się wzrostowy trend (czerwona linia), co potwierdzają także opinie uczestników badania. Pomiar entropii dokonywany był na podstawie kilku wskaźników, tj. m.in. ilość śmieci pod łóżkami i stołami, warstwa brudu i kurzu na podłodze (względnie ubraniach),  ilość rozbitego szkła w umywalkach i na podłodze, trwałe uszkodzenia stałych elementów wystroju (łóżka, ściany, otynkowanie budynku, itp.).

Wnioski synek!

Tyle na temat obserwacji, pozostaje odwieczne pytanie: „No i co z tego?”. Otóż zastanawiając się nad opisywanymi fenomenami nieuchronnie nękały nas rozterki dotyczące moralnej i praktycznej oceny takiego stanu rzeczy. Z pewnością zaobserwowane prawidłowości utrudniają przeprowadzenie skutecznego skitreningu, co niewątpliwie jest złem. Mimo to trzeba zauważyć, że nawet najbardziej aktywni wieczorową porą skiwojownicy i skiamazonki nie uchylali się od skiobowiązków i wkładali weń całe serce, nierzadko przypłacając to dobrym samopoczuciem. Wśród pozytywnych konsekwencji na pewno warto wymienić wzmożoną integrację pomiędzy członkami grupy. Zaobserwowane zarówno wzmożoną rozmowność i łatwość nawiązywania skikontaktów, jak i zwiększoną częstotliwość migracji nocnych. Zważ drogi skiczytelniku, że może to skutkować nie tylko lepszą skiwspółpracą, ale za pewien czas także przyczynić się do powiększenia naszego grona!

Metodologiczne uwagi synek!

Po pierwsze zastosowano metodę obserwacji uczestniczącej, co w niektórych przypadkach uniemożliwiło obserwacje i pomiary po godzinie 2200 (w tych przypadkach ilość wypitego alkoholu i liczba osób była obliczana jako odpowiednio pochodna po flaszkach i naczyniach). Po drugie wnioski te są wyciągane na podstawie jednego tylko wyjazdu, co w zasadzie przekreśla możliwość przeniesienia wniosków na całą populację skiwojowników i skiamazonek. Po trzecie wreszcie, istnieje druga, konkurencyjna hipoteza, która równie dobrze wyjaśnia obserwowane zjawisko. Chodzi oczywiście o klasyczną teorię zakładającą sinusoidalnie rosnący charakter spożycia alkoholu na wyjeździe, z lokalnymi maksimami w autokarze, pierwszej nocy w hotelu, w środku wyjazdu oraz ostatniej nocy (+ ewentualnie podczas dodatkowych okazji, takich jak np. skigeburtstag).

Prośba synek!

W celu ostatecznego rozwiązania kwestii prawdziwości przedstawionych teorii konieczne jest przeprowadzenie kolejnych badań. Z tego powodu zwracam się do wszystkich skiwojowników i skiamazonek o pomoc. Przede wszystkim niezwykle cenne będą wszystkie spostrzeżenia i uwagi, szczególnie oparte na własnym doświadczeniu. W późniejszym czasie planowane jest zorganizowanie skiwyjazdu pomiarowego, istnieje jednak uzasadniona obawa, że pogoda może dopisać i przeprowadzony zostanie regularny trening (co oczywiście również podlegać może badaniu).